(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
స్థాపన:
భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ స్థాపన 1925 డిసెంబర్ 26న కాన్పూర్ నగరంలో జరిగింది. స్థాపక సభ్యులలో సత్యభక్తి, ఎస్.ఏ. డాంగే, ముజఫర్ అహ్మద్, జోసెఫ్ భూట్రోస్, శ్రీపాద అంబేడ్కర్ వంటి ప్రముఖులు ఉన్నారు.
సిద్ధాంతాలు:
CPI కార్ల్ మార్క్స్, ఎంగెల్స్, లెనిన్ సిద్ధాంతాలను అనుసరిస్తుంది. సామ్యవాదం, వర్గహీన సమాజం, కార్మికులు మరియు రైతుల హక్కుల కోసం పోరాడటం పార్టీ ప్రధాన లక్ష్యాలు.
చరిత్రలో ముఖ్య ఘట్టాలు:
- 1920–1947 – స్వాతంత్ర్య పోరాటం:
- CPI బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించింది.
- ముఖ్యంగా టెలెగూ రాష్ట్రాల్లో విశాఖపట్నం, గోదావరి జిల్లాలలో ఉద్యమాలు గణనీయంగా జరిగాయి.
- 1948 – భూపాల ఉద్యమం (Telangana Armed Struggle):
- నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా తెలంగాణ ప్రాంతంలో రైతులు, కార్మికులు ఆధ్వర్యంలో ఓ పెద్ద స్థాయిలో CPI నాయకత్వంలో సాయుధ పోరాటం జరిగింది.
- ఇది భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చరిత్రలో ఒక ఘన ఘట్టంగా గుర్తించబడింది.
- 1951 తర్వాత – రాజకీయం:
- CPI ఎన్నికల రాజకీయాలలో పాల్గొనడం ప్రారంభించింది.
- 1957లో కేరళలో మొదటిసారిగా ప్రజాస్వామ్య మార్గంలో కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.
- 1964 – విడిపోయిన సంఘటన:
- సిద్దాంతపరమైన విభేదాల కారణంగా CPI నుండి ముద్రా వర్గం వేరుగా పోయి CPI(M) (Communist Party of India – Marxist) అనే కొత్త పార్టీని స్థాపించారు.
- ప్రస్తుత రాజకీయాల్లో CPI పాత్ర:
- CPI ఇప్పుడు దేశంలోని కొన్ని రాష్ట్రాలలో మితమైన ప్రభావంతో ఉంది.
- వామపక్ష కూటమిలో భాగంగా CPI సామాజిక న్యాయం, కార్మిక హక్కులు, రైతుల సమస్యలపై పోరాటం కొనసాగిస్తోంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ & తెలంగాణలో CPI ప్రాముఖ్యత:
- తెలంగాణ భూమి పోరాటానికి CPI మద్దతు ప్రధానంగా ఉంది.
- ఎన్టీఆర్, వైఎస్ఆర్ హయాంలో CPI కొన్ని ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రభావితం చేసింది.
- కొంతకాలం పాటు ప్రజాపక్ష రాజకీయాల్లో CPIకి ప్రముఖ స్థానం ఉంది.
ముఖ్య నేతలు:
- పి. సుందరయ్య – సీనియర్ నేత, తెలంగాణ ఉద్యమ నాయకుడు.
- ఎం. బసవపున్నయ్య, ఎ.బి. బర్ధన్, డి. రాజా – జాతీయ స్థాయిలో ముఖ్య నాయకులు.